Okutunda ebintu ebikadde kintu ekisobola okukyusa embeera y’amaka go mu ngeri nnyingi. Ebintu bingi ebisangibwa mu mayumba gaffe, okuva ku ntebe, ebitabo, okutuuka ku byuma ebikozesebwa mu nnimiro, biyinza okuba nga tebakyatuyamba naye nga birina omugaso eri omuntu omulala. Okutegeka akatale k’awaka kifuuse nnyo eky’omulembe kubanga kiyamba okugogola amaka (declutter) n’okukendeeza ku bungi bw’ebintu ebitwalira ebisenge eby’okuterekamu (storage). Kino kiyamba nnyo okutumbula enkola ey’okukozesa ebintu emirundi egisukka mu gumu (reuse) n’okukuuma obutonde bw’ensi mu kitundu kyo.

Okugogola amaka n’okukola ekifo eky’okuterekamu

Okugogola amaka (declutter) kintu ekireeta emirembe mu nju. Bwe weebaza ebintu byonna eby’omu maka (household items) ebitakyakozesebwa, ofuna ekifo ekipya ekiyamba okutegeka obulungi obulamu bwo. Ebintu bino bwe biba nga biterekeddwa mu bisenge eby’okuterekamu (storage) okumala ebbanga eddene, biyinza okukwatibwa obukuku oba okwonooneka obulala. Okubifulumya ne bitundibwa kiyamba okubiggyako enfuufu n’okubireka ne bikozesebwa abantu abalala ababyetaaga mu mbeera ey’okukozesa ebintu ebikozesedwako (secondhand). Kino kiyamba nnyo amaka okubeera amayonjo n’okuba n’empewo ennungi efuluma n’okuyingira.

Okutunda ebibajje n’ebintu eby’omu maka

Ebibajje (furniture) ebikadde nga ntebe, emmeeza, n’ebitanda biyinza okutwalira ddala ekifo kinene nnyo mu nju. Okutegeka akatale k’awaka mu luggya (yard) kiyamba okulaga ebintu bino eri abaliraanwa (neighborhood). Ebintu ebikadde (items) bino biyinza okuba nga bikyalimu amaanyi ne bbeeyi yaabyo neeba nnungi eri omuntu anoonya okugula eky’obuseere (bargain). Okutunda ebintu bino kiyamba omuntu okufuna ssente z’ayinza okukozesa okugula ebintu ebipya oba okukola ebirala eby’enkulaakulana. Abantu bangi baagala nnyo okugula ebibajje ebikadde kubanga ebiseera ebisinga biba byakolewa mu muti omugumu ogutali mwangu kufuna mu biseera bino.

Ebyuma ebikozesebwa mu luggya n’okusuubulagana

Ebyuma (tools) ebikozesebwa mu nnimiro oba mu kuzimba biyinza okuba eby’omugaso ennyo eri abantu abalala mu kitundu. Okutegeka enkola ey’okusuubulagana (trade) oba okutunda (resale) ebyuma bino kiyamba okukendeeza ku nsaasaanya y’abantu abanoonya ebyuma eby’omulembe naye nga tebalina ssente nnyingi. Bwe weegatta n’abaliraanwa bo mu kitundu (neighborhood), musobola okutegeka akatale k’awaka ak’awamu ne mufuna abaguzi bangi abanoonya ebintu eby’enjawulo. Kino kinyweza enkolagana mu bantu b’omu kitundu n’okuyambagana mu by’enfuna.

Okufuna eky’obuseere mu bitundu byaffe

Okugula ebintu ebikadde (thrift) kintu ekikendeeza ku nsaasaanya mu maka. Abaguzi bangi baagala nnyo okufuna eky’obuseere (bargain) mu butale bw’awaka obw’enjawulo. Kino kireetawo enkola ey’okugabana eby’obugagga mu bantu era ne kinyweza enkolagana mu kitundu kyonna. Ebintu ebimu bibeera bikyali mu mbeera nnungi nnyo naye nga bitundibwa ku bbeeyi ey’ebitundu ebimu ku bisatu eby’ebbeeyi ey’ekintu ekipya. Okugula ebintu ebikozesedwako (secondhand) si bubonero bwa bwavu, wabula kiba kugejjesa ssente n’okukozesa obulungi ebyo ebiriiwo.

Okumanya ebbeeyi y’ebintu ebikadde mu katale k’awaka kintu kikulu nnyo okusobola okufuna abaguzi. Ebbeeyi zikyukakyuka okusinziira ku mbeera y’ekintu, ebbanga kye kimaze, n’obungi bw’abantu abakyetaaga mu kitundu. Ebintu nga ebibajje, ebyuma, n’ebintu eby’omu maka birina ebbeeyi ez’enjawulo nga bwe kiragiddwa mu mmeeza eno wammanga.

---

---

Ebbeeyi, emiwendo, oba ebisale ebimenyeddwa mu kitundu kino byesigamiziddwa ku mbeera eriwo kaakano naye biyinza okukyuka ekiseera kyonna. Okunoonyereza okw’obwanannyini kusembibwa nnyo nga tonnasalawo ku nsonga za ssente.

Okutunda nate ebintu ebikozesedwako

Okugogola (clearing) amaka kiyamba nnyo mu kulaba ebintu ebirina okutundibwa n’ebyo ebirina okuterekwa obulungi. Ebiseera ebisinga, tutegeera obungi bw’ebintu bye tulina bwe tutandika okutegeka akatale k’awaka. Okutegeka kuno kuyamba nnyo okumanya biki ebitakyetaagisa n’okubifuula ssente. Okutunda nate (resale) kintu ekiyamba okukuuma ebintu nga bikola mu kifo ky’okubisuula ne byonoona obutonde bw’ensi. Ebintu eby’omu maka (household items) bingi bisobola okuddamu okukola obulungi ssinga biddamu okukanika oba okusiigibwa langi empya.

Okutegeka akatale k’awaka oba okutunda ebintu ebikadde kintu ekiganyula nnyo amaka n’ebitundu mwe tubeera. Kiyamba okukuuma obuyonjo, okufuna ekifo, n’okwongera ku nnyingiza y’amaka. Bwe weetegeka obulungi, osobola okukyusa ebintu ebibadde bitwala ekifo ne biba ssente ezisobola okukuyamba mu nsonga endala ez’obulamu. Enkola eno era eyamba mu kukuuma obukuumi bw’ebintu mu kitundu kubanga abantu bayigira ku bannaabwe engeri y’okukwata ebintu n’okubikuuma nga biramu.